More Minor Issues

Je leest niets anders in de kranten: dankzij sociale media zijn de mensen mondiger (of ..) geworden, en de gevolgen zijn navenant. Als organisatie/merk kan je je maar beter aanpassen aan deze nieuwe realiteit. Join the conversation, conversation management, en wat is het allemaal. Allemaal waar, maar toch denk ik dat sociale media een gevolg zijn van enkele maatschappelijke trends, eerder dan ze te hebben veroorzaakt. Waarschijnlijk zal er wel een katalysator effect zijn, waardoor sociale media als begrip (en uiteraard invulling van dat begrip) momentum krijgt.

Kind van de tijdsgeest

Als ik een presentatie over sociale media geef, dan probeer ik het altijd even te kaderen in de tijdsgeest. Ik gebruik daarvoor 3 factoren

1. Technologie
2. Maatschappij
3. Mensen

Technologie

Technologie is vrij eenvoudig eigenlijk. Het internet zoals we dat in de jaren ‘90 hebben zien opkomen was redelijk elitair. Een select groepje mensen (ja, waar ik ook ooit toe behoord heb) dat zich voldoende verdiept had in web-talen en protocollen kon effectief iets op het internet publiceren. Niet dat het zo moeilijk was, maar je moest er wel een beetje moeite voor doen, laat staan gevonden worden. De rest van de gebruikers, die waren passieve consultanten. In het beste geval kon je een mail sturen, of werd er wel eens op IRC (chatten) terug gevallen, maar het kenmerk lag toch vooral op een eenrichtings communicatie. 

Door wat nieuwe technologische ontwikkelingen (denk aan php en mySQL) rond de milleniumwissel, maar vooral ook slim gebruik daarvan is dat plaatje langzaam veranderd. Via wat handige trukjes werd het als bezoeker ook mogelijk om te participeren. Via fora, gastenboeken, commentaarvelden .. op een gegeven moment zijn ze dat web 2.0 gaan noemen, het ouder eenrichtingsmodel had afgedaan. Vanaf nu was het nieuwe web er eentje van publiceren en reageren.

Web 2.0 is zeker geen synoniem voor sociale media, al hebben ze beide een even grote laag van wolligheid. Het is wel dankzij de evoluties van web 2.0 dat sociale media is kunnen ontstaan. Eigenlijk als een uitgepuurde vorm van wat er daar geïnitieerd is.

Maatschappij

We kunnen wel spreken van een machtsverschuiving. Ooit was de overheid heilig: ze dicteerde wat er moest gebeuren, en hoe het moest gebeuren. Als burgers hadden we te luisteren.

Met de opkomst van de industriële revolutie echter werd de markt steeds belangrijker, en kreeg op een gegeven moment meer macht dan de overheid. Zeker in liberale regimes. Denk aan Amerika, waar politiek letterlijk gefinancierd wordt door de markt. Maar we moeten het zo ver niet zoeken. In België bestond er tot de eerste wereldoorlog een meervoudig stemrecht (sorry ladies, gens only) waar het er op neerkwam dat bepaalde notabelen in de maatschappij (diegene met geld) meer stemmen kregen. Ook vandaag de dag zien we bijvoorbeeld dat de grootste bedrijven mooie belasting deals kunnen sluiten. Geld is macht en veel geld is veel macht. 

Tegenwoordig kan 1 enkele consument een merk maken en vooral ook kraken. David en Goliath, zo lijkt het wel. Je kan als organisatie op bergen geld zitten, behandel een mondige klant slecht en je kan je wonden gaan likken. Consumenten worden blijkbaar ook verondersteld iets met die macht te doen, kunnen niet stilzitten. Denk aan de verschillende burgerinitiatieven rond de impasse van de regeringsvorming hier in België, het leek wel een must.

De mensen

Ja ook wij, en misschien vooral wij, zijn veranderd. 4 generaties volgen elkaar in stevig tempo op: de babyboomer, generation X, de gen Y-ers en generatie Z (of M). 4 verschillende groepen van mensen die samenleven, maar eigenlijk van een zeer verschillende fond getrokken zijn. Met een andere kijk op normen en waarden, manieren van werk, de maatschappij, de economie, ..

Generatie Y en Z hebben een manier van openheid en directheid die bij de babyboomers wel eens in het verkeerde keelgat kan schieten. Maar zij gebruiken deze eigenschappen als waarden, als positieve bekrachtigers. (voor de oudere generaties zijn ze vaak gewoon onbeleefd en ongeduldig).

Vergeet ook niet het concept digital natives. Ook al zeer veel over gezegd en gezeverd, kanalen vol speeksel. Maar ze bestaan wel degelijk, en hoewel ik net te oud ben voel ik vaak wel verwantschap. Dat is omdat ik het geluk heb gehad om vanaf mijn 5e of 6e een computer in huis gehad te hebben, en daar dan ook enorm veel uren aan gespendeerd heb. Het heeft mij gevormd.

Digital natives zijn mensen die met (digitale) technologie zijn opgegroeid. Mensen voor wie die technologie als natuurlijk of vanzelfsprekend overkomt. Ze voelden die letterlijk aan. Ik heb 50’ers zien sukkelen om te dubbelklikken en ik heb babies zien spelen met iPads, daar zit het verschil. Het wordt een natuurlijke gewoonte, en als je die niet meehebt is dat heel moeilijk om dat aan te leren. Omdat het eigenlijk (bijna contradictorisch) onnatuurlijk is: emoties en gedragingen worden vertaald via een interface.
Die digital natives snappen ook sociale media instinctief.

Ironisch genoeg zijn het bedrijven als Microsoft, dat ooit Facebook voor 20 milliard had willen kopen (de Zuck zei: no way) , die er voor gezorgd hebben dat de huidige digial natives zijn wat ze zijn. Windows 95 is daarin een enorme factor. Dankzij dat besturingssysteem is de personal computer echt aan een doorbraak begonnen. 1995, 16 jaar geleden, het geboortejaar van vele M’ers. De kleuter en lagere schooljaren van vele Y’ers. Van waar denk je dat ze het hebben? Uiteraard is Microsoft niet alleen. Hardware werd goedkoper om dat toen stevige besturingssysteem vlot te kunnen draaien. Intel innoveerde zo stevig dat tegen dat je in de winkel stond om een nieuwe processor te kopen er al wat nieuws op de markt was. Een ook bijvoorbeeld game producenten bleven de lat vooruit schoppen. Boerentip.

Boeiende tijden. Met een uitdij-effect tot vandaag.

1+1+1 = 5

Deze 3 domeinen gecombineerd vormen een ideale voedingsbodem voor sociale media. Mensen nemen macht. De opkomende generaties zijn mondiger en zitten er ook niet echt mee in om dingen te delen. Het begrip sociaal wezen krijgt een andere invulling: ik ben dus ik ben sociaal, en ge zult het allemaal gezien hebben. En tenslotte via de technologie wordt het ook makkelijker. Vroeger moest je een website kunnen maken, nu maak je gewoon een Facebook page aan, veel makkelijker en effectiever.

Oorzaak en gevolg

De 3 evoluties die ik hierboven geschetst heb, hebben niets met sociale media te maken. We morgen oorzaak en gevolg dan ook niet omdraaien. Mensen zijn niet mondiger, veeleisender, .. geworden omdat sociale media bestaan. Sociale media zijn daarentegen kunnen ontstaan omdat de maatschappij daar klaar voor was. Omdat ze mondiger, en kritischer, en watdanook waren.

Neem de politiek. Ik kan mij de politiek van de jaren 90 nog net herinneren, en die van daarvoor zal altijd mythisch en goddelijk blijven. Politiek was een kwestie van slimme mensen die samen deals maakten. In achterkamertjes, en met hun eigen truken. Diegene met de grootste trukendoos of overredingskracht kon het laken een beetje naar zich toe trekken. Het waren eminenten, die liet je hun ding doen, en via de verkiezingen bepaalden we wat dat ding dan voornamelijk moest zijn. De laatste 10 jaar is wel anders: politiek is enorm gemediatiseerd, het debat wordt en plein publique gevoerd. De sacrale politiek bestaat niet meer, en moest hij nog bestaan, het zou niet getolereerd worden. Is dat een schuld van de media? Zeker niet, dat is wat de maatschappij verlangt. Wij hebben het recht om dat te weten, en zijn mondig genoeg om het te eisen. De laatste 10 jaar op de VRT en de VTM. Vandaag de dag roepen we via twitter @alexanderdecroo en anderen gewoon zelf ter verantwoording. Sociale media als glasnost and perestroika, kan het nog socialer?

Is het here to stay? We zullen zien .. Misschien krijgen de neo-conservatieven op een dag terug de overhand, en is er geen draagkracht meer voor sociale media. In de tussentijd mogen we zeker het kind met het badwater niet weggooien, en liefst ook niet te veel foutieve causale verbanden trekken. Dat is stemmingmakerij.